Damar yolu nedir ? Damar yolu ile ilgili tüm bilgiler

Soru :Niçin hemodiyaliz için damaryolu gereklidir?

Cevap:Hemodiyaliz makinesinin yeterli diyaliz yapabilmesi için dakikada 300-400 cc kadar kana ihtiyacı vardır. Vücudumuzda bu kadar yüksek akımı sağlayabilecek sürekli kullanıma uygun bir damar yoktur. Bu sebeplerle bu akımı sağlayabilecek damaryollarının oluşturulmasına ihtiyaç vardır.

Soru :Hemodiyaliz amaçlı damaryolları hangileridir?

Cevap: Damaryolları fistül,  greft (yapay damar)  ve kataterdir.

Soru :Damaryolu ideal olarak ne zaman hazırlanmalıdır?

Cevap :Böbrek yetmezliği tanısıyla izlenen hastalara ideal olarak diyaliz başlamadan  3-6 ay önce  damaryolu hazırlanmalıdır.

Soru :Kalıcı damaryolu nedir ?

Cevap :Kalıcı damaryolu  diyaliz hastalarının yıllarca diyalize girmelerine imkan veren uzun süreli kullanıma uygun yöntemlerdir. Kalıcı damar yolu yöntemleri:

-         Fistül ( Arteriovenöz Fistül): Atardamar ile toplardamarın kolda birleştirilmesi ile oluşturulan damaryolu seçeneğidir.

-         Greft (Arteriovenöz Greft): Damaryolunun atardamar ile toplardamar arasında yapay damar kullanılarak yapılmasıdır.

Soru :Damaryolum nerede oluşturulacak ?

Cevap :

-         Damaryolunuz öncelikle az kullandığınız kolunuzda oluşturulur.

-         Damar cerrahınız damar yapınıza göre el bileği veya dirsekte damaryolunuzun oluşturulmasına karar verir.

-          Kollardaki seçenekler bittiyse bacakta yapay damar seçeneğini cerrahınız size  sunabilir.

Soru :Damaryolumun kullanılabilir hale gelmesi için ne kadar süre gereklidir?

 Cevap :Fistülün olgunlaşması için en azından 1 ay, ideal olarak 3-4 aylık bir süre gereklidir.Bu esnada damarlar kalınlaşır ve toplardamarın çapı ve duvar kalınlığı artar.

Greftlerin kullanılabilmesi için 2-3 haftalık olgunlaşma ve iyileşme süresi gereklidir. Bu sürede greftte akım artar ve tekrarlayan iğne girişleri için daha sağlam bir yapı kazanır.

Soru : Damaryollarını kimler oluşturur?

Cevap :Diyaliz zamanınız yaklaştığında nefroloğunuz sizi damaryolunun hazırlanması için damaryolu konusunda tecrübeli damar cerrahına yönlendirir. Damar cerrahınız  ilk görüşmede damarlarınızı muayene eder ve hangi damaryolunun uygun olacağı konusunda size bilgi verir.

Ülkemizde diyaliz amaçlı damaryolu operasyonları genellikle  bu konuda uzmanlaşmış Kalp ve Damar Cerrahları tarafından gerçekleştirilmektedir.

Soru :Damar cerrahı seçiminde  nelere dikkat etmeliyim?

Cevap :Diyaliz amaçlı damaryolu operasyonları ileri derece tecrübe gerektiren operasyonlardır. Bu sebeple damar cerrahı seçiminde çok titiz olmalısınız.  Bu konuda tecrübeli merkezleri ve damar cerrahlarını tercih etmelisiniz.

Soru :Damar Cerrahına hangi soruları sormam gerekir?

Cevap :

-         Kaç yıldır diyaliz hastalarına damaryolu operasyonları yapıyorsunuz ?

-         Şu ana kadar kaç tane damaryolu  ( fistül ve greft ) operasyonu gerçekleştirdiniz ?

-         Son bir yılda kaç hastaya fistül ve greft operasyonu yaptınız ?

-         Ortalama ameliyat başarınız nedir?

-         Operasyon öncesi Renkli Doppler Ultrasonografi kullanarak damar haritalaması yapıyor musunuz ?

Soru :Fistül operasyonu için damarlarımı nasıl korumalıyım?

Cevap :Size ilerde diyaliz gerekme ihtimali varsa damarlarınızın korunması çok önemlidir:

-         Öncelikle operasyon planlanan kol olmak üzere her iki koldaki damarlar çok itinalı kullanılmalıdır.

-         Operasyon planlanan kol kan almak, ilaç vermek veya serum verilmesi için kullanılmamalıdır.

-         Mümkün olduğunca el sırtındaki damarlar veya ayaktaki damarlar bu işlemler için tercih edilmelidir.

-         Omuzdan katater ( subclavian) uygulanmamalıdır.

-         Diyaliz amaçlı boyun veya kasık kataterleri tercih edilmelidir.

-         Operasyon öncesi kol eksersizleri damarlarınızı genişletir ve operasyondaki başarı şansınızı artırabilir. Bu konuda damar cerrahınıza danışınız.

Soru :Damar cerrahı operasyon öncesi değerlendirme görüşmesinde neler yapar?

Cevap :Damar Cerrahınız muayene sırasında şu konularda sizi değerlendirir:

-         Sizde böbrek hastalığını oluşturan sebepler, daha önceden geçirdiğiniz hastalıklar (kalp hastalıkları, kan hastalıkları, romatizmal hastalıklar vb.), kullandığınız ilaçlar.

-         Şu ana kadar yapılan kan tetkikleri.

-         Kolunuzdaki atardamar ve toplardamarların muayene ile ayrıntılı değerlendirilmesi.

-         Daha önce yapılan damarsal girişimler, kola göğüs ve omuza yönelik operasyonlar ve kazaların oluşturduğu hasarlar incelenir.

Soru :Damar haritalaması nedir ?

Cevap :Damaryolu operasyonu öncesi kolunuzdaki atardamar ve toplardamarların Renkli Doppler Ultrasonografi cihazı kullanılarak incelenmesidir. Bu tetkik ile damarlarınızın çapı, akım özellikleri ve tıkanma olup olmadığı incelenir. Operasyon öncesi damar haritalamasını mutlaka yaptırınız.

Soru :Damar haritalaması hastaya ne sağlar?

Cevap:Bu tetkik ile en uygun operasyonun hangi bölgeden ve hangi teknikle yapılabileceği kararı verilir. Ayrıca operasyonun başarı şansını artırır ve başarı beklentisi hakkında cerrahınıza fikir verir.

Soru :Damar haritalaması tetkikini kimler yapar?

Cevap :Bu tetkik ideal olarak operasyonu yapacak damar cerrahı tarafından yapılmalıdır. Operasyonu yapacak cerrahınıza bu tetkiki nasıl ve nerede yaptırabileceğinizi danışınız.